مدل کسب و کار، عملکرد سازمان، منابع سازمان

دانلود پایان نامه

در اين تحقيق رويکرد فريمن مورد نظر محقق بوده است و از رابطه ي جايگزيني استفاده نشده است.
با توجه به اين که بحث اصلي اين تحقيق مسئوليت سازمان در قبال ذينفعان مي باشد، توجه به مبحث علاقمندي هاي ذينفعان از اهميت بالايي برخوردار است. بنا به نظر ناسي19 [21] براي تعيين وظايف اخلاقي سازمان در قبال ذينفعان، درک علاقمندي هاي هر ذينفع ضروري است و رويکرد اين تحقيق آن است که براي تعيين کليه ي وظايف سازمان در قبال ذينفعان و همچنين هر ذينفع در قبال سايرين بايد درک و شناخت مناسبي از علاقمندي ها وجود داشته باشد.

1-6-11) مشارکت20 ذينفعان
مشارکت ذينفعان را مي توان در يک حالت بسيار عمومي بدين صورت تعريف کرد: “فرآيند مداخله افراد و گروه هايي که بر سازمان تاثير گذاشته يا از آن تاثير مي پذيرند” و اين مداخله از طريق ذينفعاني که به سازمان نزديک بوده و منابع آن را تامين مي کنند مانند سهامداران، کارکنان، مشتريان و تامين کنندگان و همچنين ذينفعان با فاصله ي دورتر که در بخش هاي اجتماعي يا سياسي مربوط فعاليت دارند مانند سازمان هاي غير دولتي، گروه هاي فعال و انجمن هاي محلي، انجام مي شود [22]. گرين وود21 مشارکت ذينفعان را به عنوان شيوه هايي که سازمان بکار مي گيرد تا ذينفعان اش را به شکل مثبتي در فعاليت هاي سازمان درگير نمايد تعريف کرده است و معتقد است هرچه سازمان با ذينفعان اش مشارکت بيشتري داشته باشد نسبت به آنها مسئول تر و پاسخگو تر خواهد بود .[23]
تعريف محقق از مشارکت ذينفعان آن است که کليه ي فعاليت هايي که ذينفعان بر اساس علاقمندي هايشان و در ارتباط و همکاري با سازمان و همچنين ساير ذينفعان انجام مي دهند تا به خلق ارزش بپردازند.

1-6-12) انتظارات ذينفعان
بر اساس نظر وود و جونز22 [24] ذينفعان بر منباي علاقمندي هاي ويژه ي خود و سطح مشارکت در يک سازمان، انتظاراتي را (که ممکن است اين انتظارات واضح و آشکار و يا ضمني و نا آشکار باشند) در خصوص عملکرد سازماني بنا خواهند کرد.
مي توان انتظارات ذينفعان را الگوي خلق ارزش دانست يعني سازمان بر اساس انتظاراتي که هر ذينفع دارد براي وي ارزش آفريني نموده و ارزش هاي خلق شده را به وي ارائه مي کند.
در واقع مي توان انتظارات ذينفعان را تعيين کننده ارزش هايي دانست که حاصل علاقمندي ها و مشارکت ذينفعان در سازمان است. پس از اينکه علاقمندي ها عوامل و روش هاي خلق ارزش را مشخص نموده و مشارکت ذينفعان اين عوامل و روش ها را فراهم و اجرا نمود، ارزش هاي خلق شده بايد مرتفع کننده ي انتظارات ذينفعان باشد تا آنان براي مشارکت هاي بعدي انگيزه ي لازم را داشته باشند.

1-6-13) مسئوليت اجتماعي سازمان
اگر چه در طول سال هاي گذشته افراد زيادي تلاش نموده اند تا CSR را تعريف نمايند اما مفهوم آن همچنان سر بسته و تا حدودي مبهم است [25]. هوارد بوون23 ، که اغلب به عنوان پدر CSR ياد مي شود، مسئوليت هاي اجتماعي يک تاجر را وظايفي مي داند که از طريق آنها بايد سياست ها، تصميمات و عملکرد هايي که متناسب با اهداف و ارزش هاي جامعه هستند را دنبال کند [26, p. 304]. برخلاف اين تعريف بسيار قديمي از بوون برخي محققان چنين ديدگاهي نداشته اند. به طور مثال ميلتون فردمن24 در مقاله اي که در سال 1970 در مجله ي نيويورک تايمز25 به چاپ رسيد بيان مي کند که: “مسئوليت اجتماعي کسب و کار افزايش سود آن است” [27].
کميسيون اروپا26 CSR را بدين صورت تعريف نموده است:
“CSR مفهومي است که از طريق آن شرکت ها توجه خود به محيط زيست و جامعه را با عمليات هاي کسب و کار خود و در تعاملات و ارتباطات با ذينفعان شان به صورت داوطلبانه هماهنگ و يکپارچه مي نمايند.”27
يک تعـريف کاربــردي از مسئـوليت اجتمــاعي در ايـزو 26000 آمده است:
“مسئوليت اجتماعي، مسئوليت يک سازمان نسبت به تاثير تصميمات و فعاليت هاي آن روي جامعه و محيط زيست از طريق رفتارهاي اخلاقي و شفاف است که بايد با موارد زير سازگاري داشته باشد:
توسعه پايدار، رفاه و سعادت جامعه، برآورده نمودن انتظارات ذينفعان، قوانين مدني و هنجارهاي رفتاري بين المللي” [10, p. 4].
برخي از محققان نيز مانند فريمن [28] مسئوليت هاي اجتماعي سازمان را مسئوليت در قبال ذينفعان مي داند و در اين تحقيق نيز محقق با همين رويکرد مسئوليت اجتماعي سازمان را مسئوليت در قبال ذينفعاني مي داند که جامعه و نسل هاي آتي از جمله ي اين ذينفعان مي باشند و لذا در صورتي که سازمان به مسئوليت هاي خود در قبال ذينفعان توجه نمايد مشارکت آنان را در توجه به اجتماع و محيط زيست خواهد داشت. اين مسئوليت ها بنا بر مدل سه بخشي CSR شوارتز و کرول28 [25] شامل مسئوليت هاي اخلاقي، قانوني و اقتصادي مي باشند.

1-6-14) مزيت رقابتي
رايج ترين تعريف مزيت رقابتي در حوزه ي استراتژي رقابت و در چارچوب خلق ارزش، هر آن چه موجب شود درآمد بيش از هزينه افزايش يابد، تجلي پيدا مي کند [29]. همچنين “مزيت رقابتي توانايي شرکت ها در جلب نظر مشتريان نسبت به رقبا، با تکيه بر قابليت ها و ظرفيت هاي سازماني است” [30, p. 126] و در نهايت “مزيت رقابتي ارزش هاي قابل ارائه شرکت براي مشتريان است به نحوي که اين ارزش ها از هزينه هاي مشتري بالاتر باشد” [31, p. 139].
تعريفي که محقق آن را بکار برده است آن است که “مزيت رقابتي مجموعه اي از توانايي هاي منحصر به فرد يک شرکت جهت خلق ارزش براي مشتريان است به گونه اي که ساير رقبا از اين توانايي
ها بي بهره باشند.”
1-6-15) مدل پنج نيروي رقابتي پورتر29
مدل رقابتي پورتر به عنوان يک چارچوب تحليلي براي طبقه بندي و ارزيابي شدت رقابت و سطح سود آوري در يک صنعت شناخته مي شود و همچنين به شرکت ها کمک مي کند تا راه هاي مقابله با نيروهاي رقابتي را بيابند و يا بر اين نيروهاي رقابتي تاثير گذار باشند [31].
اجزاي مدل رقابتي پورتر عبارتند از:
رقباي صنعت، تازه واردها، تامين کنندگان، خريداران و کالاهاي جايگزين

1-6-16) تئوري مبتني بر منابع30
زمينه ي اوليه ي تئوري مبتني بر منابع در سال 1956 توسط اديت پنروز31 [32] پايه ريزي شد ولي در سال 1991 بارني32 [30] آن را توسعه داده و تکميل نمود. تئوري مبتني بر منابع سازمان را به عنوان مجموعه ي گسترده اي از منابعي در نظر مي گيرد که در ذات خود “هر چيزي که مي تواند به عنوان يک نقطه ي قوت يا ضعف براي سازمان تصور شود” مي باشند [33, p. 172].
بارني [30, p. 101] سازمان را بدين شکل تعريف مي کند:
“مجموعه منابع توليدي شامل: همه ي دارايي ها، قابليت ها، فرآيند هاي سازماني، ويژگي هاي سازمان، اطلاعات، دانش و غيره که توسط سازمان کنترل شده و آن را قادر مي سازد تا استراتژي هاي خود را که باعث بهبود کارايي و بهره وري آن مي شوند، تشخيص داده و اجرا نمايد.”
بارني [30] چارچوب 33VRIN که مرتبط با منابع مي باشند را توسعه داده و معتقد است که براي اين که منابع يک سازمان پتانسيل مزيت رقابتي را داشته باشند بايد اين چهار ويژگي را دارا باشند: آنها بايد ارزشمند باشند تا از فرصت ها استفاده نموده و تهديدات را خنثي نمايند، بايد کمياب باشند، قابل تقليد نباشند و زماني که ارزشمند بوده ولي کمياب يا غير قابل تقليد نيستند نبايد جانشين هاي استراتژيک براي اين منابع وجود داشته باشد.
در اين تحقيق با در نظر گرفتن چارچوب VRIN بارني موقعيت رقابتي سازمان از طريق منابع آن سنجيده خواهد شد و در صورتي که منابع ارزشمند و کمياب داشته باشد به مزيت رقابتي دست خواهد يافت و در صورتي که اين منابع ارزشمند و کمياب غير قابل تقليد و غير قابل جانشين باشند مزيت رقابتي پايدار حاصل خواهد شد.
1-7 ) روش تحقيق
در اين تحقيق پس از بررسي پارادايم هاي مختلف روش تحقيق که توسط محققان مختلف ارائه شده اند پارادايم عمل گرايي انتخاب و از رويکرد ترکيبي استفاده شد؛ بدين معني که هر دو روش کيفي و کمي مورد استفاده محقق قرار گرفته است. در روش کيفي محقق پس از انتخاب شرکت مورد مطالعه که با اهداف و رويکرد هاي محقق سازگاري داشته باشد و مطالعات اوليه در خصوص شرکت تصميم به مصاحبه با مديران اين شرکت گرفت. بعد از طراحي سوالات مناسب، مصاحبه با مديران ارشد شرکت اروم نارين در چندين مرحله و به صورت حضوري و تلفني انجام شد و همچنين با مشاهده بازار محصول، رفتارهاي مصرف کنندگان و برخي از سايت هاي مرتبط، اطلاعات مورد نياز جهت تحليل شرکت و درک مدل کسب و کار و ارتباطات با ذينفعان و همچنين فعاليت هاي مربوط به CSR حاصل گشت.
براي بررسي موقعيت رقابتي حاصل از توليد محصولات مرتبط با مباحث CSR محقق از روش کمي استفاده کرده است. مقياس بکار رفته در روش کمي از نوع اسمي بوده است. جامعه ي آماري با توجه به بازار هدف شرکت مناطق 1 تا 6 تهران انتخاب شد که با استفاده از جدول مورگان تعداد 384 نفر به عنوان نمونه مشخص شد. انتخاب نمونه ها کاملا تصادفي بوده و هيچ عاملي در انتخاب نمونه ها اثر گذار نبوده است. پس از طراحي پرسشنامه و انجام آزمون هاي اوليه ي آن جهت تاييد روايي و پايايي، محقق با در نظر گرفتن 5% خطا به توزيع 403 پرسشنامه بين نمونه ها پرداخت.
پس از اينکه داده هاي کمي جمع آوري شدند، داده ها از نظر ارزشي، تناقض و ناسازگاري و ساير خطاهاي ديگر مورد بررسي قرار گرفتند. در اين تحقيق براي تحليل داده هاي کمي از دو نرم افزار SPSS34 18 و همچنين Excel 2010 استفاده شد. روش آماري بکار رفته در اين تحقيق آمار توصيفي مي باشد. آمار توصيفي براي تعيين، سازمان بندي و بيان اطلاعاتي که محقق جمع آوري کرده است بکار برده مي شود. از آنجايي که هدف از تحقيق کمي صرفا به دست آوردن اطلاعاتي در خصوص تمايل به مصرف برخي محصولات و اطلاعاتي از اين دست بوده است استفاده از آمار توصيفي صرفا به منظور بررسي توزيع فراواني مصرف کنندگان و همچنين نگرش ها و گرايش هاي آنان بوده است و براي بيان و به تصوير کشيدن اين اطلاعات از نمودار فراواني ستوني استفاده شده است.
همچنين جهت ارزيابي نگرش و انتخاب هاي پاسخ دهندگان به بخشي از سوالات پرسشنامه از مقياس ليکرت و به صورت 5 گزينه اي استفاده شده است. اگر چه مقياس استاندارد ليکرت بر اساس ميزان موافقت يا مخالفت پاسخ دهندگان طراحي شده است ولي در اين پرسشنامه جهت دستيابي به نتايج بهتر و موثق تر پاسخ سوالات با معيار قيمت سنجيده شده و لذا در 5 حيطه ي قيمت برابر، 25% بيشتر، 50% بيشتر، 75% بيشتر و دوبرابر قيمتي مشخص شده اند.
جهت تاييد اعتبار پرسشنامه و با توجه به رويکرد اين تحقيق و همچنين ماهيت و نوع متغيرها، از دو روش پيش آزمون و مشاوره استفاده گرديد و براي بخشي از پرسشنامه که در آن از روش ليکرت استفاده شده بود پايايي اين بخش با استفاده از روش آلفاي کرونباخ مورد ارزيابي قرار گرفت که نتيجه ي حاصل 828/0 بوده است.

2-1) مقدمه
در اين بخش به جهت آشنايي با مفاهيم و رويکرد هاي مربوط به موضوع اين تحقيق سعي شده است تا نظرات محققان و پژوهشگران مختلف ارائه شود. با توجه به اهداف اين تحقيق و همچنين سوالات و فرضيات مطرح شده ابتدا مبحث مزيت رقابتي مورد بررسي قرار گرفته است. پس از ارائه ي تعاريف و مفاهيم مربوطه، چندين مدل و رويکرد در خصوص مزيت رقابتي مطرح شده که اين رويکرد ها شامل تئوري سازمان صنعتي، مدل پنج نيروي رقابتي پورتر و سپس تئوري مبتني بر منابع مي باشند. انتخاب مدل پنج نيروي رقابتي پورتر به جهت ارزيابي محيط خارجي کسب و کار و تئوري مبتني بر منابع براي ارزيابي محيط داخلي آن انجام گرفته است. از آنجايي که بحث مزيت

دیدگاهتان را بنویسید