پژوهش: دانلود پروژه رشته مدیریت درباره بررسی ارتباط بین کار و زمان – قسمت اول

معروف می باشد که زمان سنجی از کارگاه کمپانی فولاد سازی میدوال ((Midvale در سال 1881 میلادی توسط فردریک تیلور آ غاز گشته می باشد. گر چه تیلور بعنوان پدر زمان سنجی شنا خته شده می باشد لیکن قبل از او زمان سنجی در اروپا نیز انجام شده می باشد ودر سال1760 یک فرا نسوی بنام پرونت (Prronet) مطالعه زمانی گسترده ای برای تولید پین انجام داد و بمدت 60 سال یک اقتصاددان انگلیسی بنام بابگ(Babbage) اینکار را ادامه داد.

نکته مهم : برای بهره گیری از متن کامل پژوهش یا مقاله می توانید فایل ارجینال آن را از پایین صفحه دانلود کنید. سایت ما حاوی تعداد بسیار زیادی مقاله و پژوهش دانشگاهی در رشته های مختلف می باشد که می توانید آن ها را به رایگان دانلود کنید

-استخدام تیلور در این مؤ سسه باعث گردید، سیستم موجود به فرم مورد علاقه اش تغییر جهت دهد.در نتیجه او به سرعت به سمت سرپرستی کارگران رسید وتصمیم گرفت تلاشی در جهت تغییر مدیریت انجام دهد. به این ترتیب که”بجای مغایرت،منافع کارگران ومدیران،انها را همسو کند”.و ازاین رو اظهار داشت که”بزرگترین مانع بین همکاری کارگران ومدیریت در اینست که مدیریت تصور درستی از مقدار کار روزانه کارگر ندارد”. تیلور به رئیس کمپانی میدوآ ل چنین معروض داشت که”بجای خست زیاد در نحوه خرج پول می توان مطالعه علمی در زمینه زمان سنجی برای حل بسیاری ازکار هاومشکلات در این زمینه ( صرفه جوئی) انجام داد”و مدیریت به مقصود مطالعه دقیق و علمی جهت تعیین زمان لازم برای انجام کار های مختلف بودجه ای در اختیار تیلور قرار داد.

تیلور مطالعات خود را با استخدام دو کارگر قوی اغاز نمود، انها مزد دو برابر می گرفتند وکاملا تحت نظر وکنترل بودند. تیلور اظهار داشت که :”هدف ازاین مطالعه آ ن نیست که بدانیم حداکثر کاری که یک نفر در جزئی از یک روز ویا در طی چند روز، اما بطور کوتاه مدت انجام می دهد چه میزانی می باشد ، بلکه هدف اینست که بدانیم چه چیزی باعث میشود تا یک فرد نیرومند یک روز خوب پر کار داشته باشد. ومنظور از یک روز کاری خوب عبارت از روزی می باشد که یک فرد بتواند میزان کار آ ن روز را بطور مداوم در طول سال انجام داده وبا عارضه خاصی نیز روبرو نشود.”تیلور امیدوار بود که بتواند مقدار کاری را که یک نفر در روز انجام میدهد محاسبه نماید . و همچنین می خواست مشخص کند که چه نسبتی از نیروی کار یک شخص بکار گرفته می گردد.

– تیلور در سال 1883 با روش سیستماتیک مطالعه کار توانست یک کار مشخص را به عناصری تقسیم کرده وتک تک این عناصر را مطالعه کند .به هر حال مطالعات او و سایر تجربیات تیلور باعث گردید که کشف کند ارتباط مستقیمی بین قدرتی که یک شخص بکار می برد وخستگی نا شی از کار وجود ندارد.تیلور دریافت که در هر کار سنگینی، عواملی که مقدار کار فرد را در یک روز مشخص می کنند عبارتند از:

1- در صدی از روز که کارگر مشغول کار بوده می باشد.

2- در صدی از روز که کارگر استراحت کرده می باشد.

3- طول و فرکانس پریود های استرا حت

– بخاطر اهمیت این نظریه بود که تیلور در ایجاد وگسترش زمان سنجی با کرونومترسهم بزرگی پیدا نمود.

نمود.

تیلور اظهار داشته که: زمان سنجی یک عنصر در مدیریت علمی می باشد که می تواند مهارمدیریت را از مدیران به افراد انتقال دهد.

همانگونه که گفته گردید یکی از کار های مهم تیلور بنیان گذاری زمان سنجی می باشد. که بدنبال مطالعات سیستماتیک بر روی مسائل مؤ ثر در عملکرد چندین کارخانه فراهم آ مد.تیلور دریافت که به میزان اهمیت مسایل مواد وماشین الات ،بایستی به مسایل انسانی نیز توجه داشت، از این ررو تحقیقاتش را با در نظر داشتن
جنبه های روا نشناسی بشر ادامه داد.تیلور در ارزیابی چگونگی بهره گیری مؤثر از کوشش نیروی انسانی در صنعت سهم بزرگی دارد از این رو مطالعه کارهای او در این زمینه سودمند می باشد.تیلور هنگامیکه در کارخانه فولاد سازی میدوا ل رئیس گروه بود با این مسئله روبرو گردید که چه روشی بهترین راه انجام کار می باشد ؟ ویا چه چیزی یک روز کاری را تشکیل مید هد ؟ تیلور به کارش اهمیت می داد و انتظار داشت که افراد زیر دستش کارشان را به خوبی انجام دهند .او برای خودش مطالبی تنظیم نمود تا بتواند بهترین روش انجام کار را پیدا کند .مجموعه مطالب تنظیم شده خود را به کارگران تعلیم میداد و همه شرایط را طوری ایجاد میکرد که کارگران بتوانند کارشان را به روش پیشنهادی او انجام دهند .همچنین تعداد محدودی زمان استاندارد برای انجام بعضی کارها تعیین نمود و سپس به کارگرانی که کار را به شکل تعریف شده انجام می دادند، جایزه و پاداش می داد.

– تیلور تشخیص داد که تعیین بهترین روش انجام کار ، یکی از مهمترین کارهای مدیران می باشد.او بیان نمود که یکی از وظایف مهم مدیریت اینست که ( یک روش علمی برای تمام کارهای ا نسان تدوین کند .) او در این راستا با هر مسئله جدیدی با روش علمی بر خورد می نمود.

– تیلور در طی کارش در صنعت بررسیهای زیادی در تعیین بهترین روش انجام کار بعمل آ ورد ،و اطلاعات مخصوص را جهت استاندارد کردن کارها جمع اوری نمود .مثلا تیلور پس از 3.5 سال کار مطالعاتی و مطالعه بر روی کار کار گرانی که ذغال سنگ با چرخ دستی حمل می کردند توانست کاری را که 600-400 نفر انجام می دادند را با 140 نفر در همان محوطه انجام دهد و هزینه حمل و نقل مواد را از 7تا 8 سنت به 3 تا 4 سنت در هر تن کا هش دهد.

– بر اساس نظریات تیلور ، همانگونه که مدیران صنعتی امروز معتقد هستند ، مطالعه ی کار از یک طرف موجب افزایش کارایی در کارخانه و ازطرف دیگر موجب افزایش حقوق کارگران بوده ودر عین حال کا هش قیمت تمام شده را نیز به همراه دارد .

– تجزیه و تحلیل حرکات یا فن صرفه جویی در حرکات یکی از نتایج مکتب علمی فردریک تیلور می باشد . تیلور با مطالعه های مداوم و علمی خود در کار خانه های صنعتی امریکا ، متوجه گردید که مقدار قابل توجهی از انرژی و وقت کارگران صرف حرکات بیهوده و تلاشهای غیر مفید می گردد .به نظر وی ، علت اساسی همین امر آ شنا نبودن با نحوه صحیح حرکت دادن دست ، پا و بدن هنگام انجام کار بود ، او عقیده داشت که مدیران هر سازمان بایستی با مطالعه و تجزیه و تحلیل حرکات دست ، پا و بدن کارگر ، حرکات لازم برای انجام هر کار را به حداقل تقلیل دهند و بدین ترتیب ضمن جلوگیری از خستگی کارگر ، سطح کارایی و راندمان کار را نیز افزایش دهند.

– امروزه از تجربیات تیلور در سنجش زمان به مقصود بالا بردن را ندمان کار یک کارخانه و تشویق کارگران با فراهم اوردن مزایا و حقوق با لاتر و بالاخره تحویل دادن محصول با تمام مشخصات لازم با هزینه کمتر بر خوردار می باشیم .

توسعه فعا لیت های مطالعه روش تو سط گیلبرت ها:

بدنبال نظریات تیلور مبنی بر لزوم تجزیه و تحلیل حرکات فرانک گیلبرت و همسرش لیلیان گیلبرت کو ششهای فراوانی صرف پایه گذاری و توسط روش علمی تجزیه و تحلیل حرکات کردند و در این زمینه موفقیت های بزرگی بدست آ ورده اند.در اثر تلاشهای تیلور ، فرانک و لیلیان گیلبرت ، تجزیه و تحلیل حرکات بعنوان یکی از فنون ساده کردن کار و یکی از ملزومات اندازه گیری کار شناخته گردید .

-در سال 1885 میلادی که گیلبرت یک جوان هفده ساله بود به استخدام یک شرکت ساختمانی در آ مد واز آ غاز کارش در کار های ساختمانی در پیدا نمود که هر کارگر در انجام کارش روش خاصی دارد و دو کارگر هیچگاه کار خود را به روشهای کاملا مشابهی و با بهره گیری از یک مجمو عه حرکات مشابه انجام نمی دهند . مثلایک کارگر اجر چین وقتی سریع یا کند کار می کند دو روش مختلف و دو مجموعه حرکات متفاوت را بکار می گیرد و به علاوه هنگامی که کار را به دیگران اموزش می دهد از روش سومی بهره گیری می کند .این مشاهدات گیلبرت را به سمت شروع مطالعه برای یافتن “بهترین روش ” اجرای کارها سوق داد و تلاشهای وی بسیارمفید و دارای تاثیر بود

گر چه تکنیک تجزیه و تحلیل حرکات ابتد ا در امور ساختمانی و صنعتی بکار برده گردید . اما طو لی نکشید که ضرورت بهره گیری از این تکنیک در امور دفتری نیز محسوس گردید .

امروزه فن صرفه جویی در حرکات بعنوان یکی از فنون ساده کردن کار در امور اداری ، بازرگانی و صنعتی شناخته شده می باشد .

– گیلبرت عناصر اصلی حرکت را پایه گذاری نمود و گفت که ما در حین انجام کارهای مختلف 18-17 حرکت مفید بیشتر نداریم و ما بقی حرکات زائد هستند و حذف این حرکات زائد موجب کاهش زمان و افزایش کارائی و سرانجام سوددهی بیشتر میشود .و بدین وسیله علم حرکات سنجی بنیان گذاری گردید .

مطالعه حرکات غیر از ئی (:(Micro motion study

اگر چه گیلبرت در بررسیهای مطالعه روش ، بهره گیری زیادی از عکسهائی که از کارگران در حین کار برداشته بود میکرد، اما وقتی برای ثبت حرکات کارکران از دوربین فیلمبرداری بهره گیری نمود ، در واقع بزرگترین کمک و خدمت را به مدیریت صنعتی انجام داد . در واقع تکنیک ” مطالعه جزئیات حرکت (حرکات خرد )”که او و همسرش خانم لیلیان گیلبرت تدوین کرده بودند ، تنها با بهره گیری از فیلمبرداری امکان پذیر بود . فن مطالعه جزئیات حرکات که او اولین بار توسط گیلبرت در سال 1912

میلادی استعمال گردید ، بطور مختصر بدین توضیح می باشد :

“مطالعه جزئیات حرکات عبارتست از مطالعه اجزاء اساسی یا حرکات جزئی یک اقدام با بهره گیری از دوربین فیلمبرداری و یک وسیله اندا زه گیری زمان بطوریکه فواصل زمانی دقیق را روی فیلم مشخص نماید تا بدین ترتیب امکان مطالعه حرکات جزئی ثبت شده درفیلم و اختصاص زمان به آ نها فراهم گردد “

گیلبرت از زمان سنجی با کرنومتر بهره گیری کمی نمود . در

واقع او و همسرش با تمرکز در یافتن بهترین روش انجام کار در صدد تعیین کمترین زمانی که در طی آ ن انجام کار امکان پذیر می باشد ، بودند آ نها بررسیهای خود را در مورد بهترین کارگران در دسترس وبا بهره گیری از وسایل اندازه گیری زمان ، بطور دقیق انجام دادند .

مطالعه مسیر حرکات بدن با بهره گیری از فیلم ((Cyclograph and chronocyclograph

گیلبرت دو تکنیک ، سایکلو گراف و کرنو سایکلوگراف را نیز برای مطالعه مسیر حرکات کارگر طرح وتدوین نمود .با نصب لامپ های الکتریکی به انگشتان دست یا سایر قسمت های بدن کارگر و سپس فیلمبرداری از کارگر در کار ثبت مسیر حرکات کارگر پیدا می گردد ، در این روش در واقع مسیر حرکت لامپهای ریز در حک حرکت در فضا ثبت می گردد که به این روش در ثبت حرکات “سا یکلو گرافی ” گفته می گردد .

– چنانچه در مدا ر لامپهای الکتریکی که به بدن کارگر وصل می گردد یک وسیله برای قطع و وصل جریان قرار داده گردد ، به نحوی که لامپ ها به سرعت روشن و به آ هستگی خاموش گردد ، در این صورت مسیر حرکت لامپ ها بصورت نقطه چین ثبت می گردد . در ضمن به این ترتیب نقطه ها به شکل گلابی ریز می باشد و جهت حرکت را نشان می دهد .فاصله نقاط در این منحنی (خاموش و روشن شدن لامپها ) بستگی به سرعت حرکت کارگر دارد ، چنانچه حرکت سریع با گردید فاصله نقاط زیاد و چنانچه حرکت کند باشد ، نقاط بهم فشرده خوا هد بود . با بهره گیری از این منحنی امکان اندازه گیری دقیق زمان ، سرعت ،

شتا ب و شتاب منفی حرکات و نشان دادن جهت و مسیر حرکت در سه بعد ، فراهم می گردد .اینگونه ثبت حرکات ” کرنو سایکلو گرافی ” نامیده می گردد ، با کمک این تکنیک امکان تجسم ا لگوی دقیق مسیر حرکات هست .

– گیلبرت از این موضوع در بهبود روشها ، نشان داد حرکات صحیح و اموزش کارگران جدید بهره گیری نمود .

پایه ریزی مهندسی روشها توسط مینارد :

در دهه 1930 بود که مهندسی روشها توسط مینارد پایه گذاری گردید .وی عقیده داشت که برای بالا بردن راندمان کاری نباید حرکات ، استانداردها ، پاداشها و …را بصورت مجزا مورد مطالعه قرار داد بلکه آ نها رابه صورت یک مجموعه با روشهای علمی بایستی مورد تجزیه و تحلیل قرار داد . –مهندسی روشها مسئولیت طراحی کارهایی که کارگران بایستی انجام دهند را به عهده دارد و تعیین می ‌کند که کجا بایستی از نیروی انسانی در جریان تولید بهره گرفت و چگونه به بهترین راندمان دست پیدا نمود . روش و مراحل انجام کارها را مشخص کرده وچگونگی به کارگیری ابزار و مواد را به بهترین صورت تعیین می کند .

مطالعه تو أ م حرکات و زمان:

در اوا سط قرن بیستم مطالعه دو جا نبه ا ی هم در زمینه حرکت و هم زمان انجام گردید و از ترکیب این دو روش بنام ” مطالعه حرکت و زمان ” ، به وجود امد که به دلیل تغییرات سریعی که بتازگی در این زمینه پدیدار گشته می باشد ، امروز ، واژه ی (motin and time study )به معنای وسیعی این اصطلاح را در بر گرفته می باشد و تغییراتی هم در زمینه علمی شکلهای ابتدایی این روش پیدا کرده می باشد – این روش شامل طرح سیستمهای کار و متد های مهندسی می باشد .

مقدمه

بشر از دیر باز ، در اندیشه بهره گیری مفید و کارا و ثمر بخش از تواناییها ، امکانات و منابع در دسترس خود بوده می باشد . محدودیت منابع در دسترس ، افزایش جمعیت و رشد نیازها و خواسته های بشر باعث شده که
دست اندرکاران عرصه ی اقتصاد ، سیا ست و مدیریت جامعه و سا زما نها ،ا فزایش بهره وری را در اولویت
برنامه ها ی خود قرا ر دهند .اصطلاح بهره وری برای افراد مختلف معا نی متفاوتی دارد و در جایگاه مصرف کننده تعریف دیگری در ذهن دارد .

تاریخچه بهره وری

آ شنا یی ا نسان با مفهوم بهره وری امری جدید و بدیع نیست و به حق بایستی پیدایش این برداشت ذهنی را ، هر چند به گونه ای مبهم و نا روشن ، از نظر قدمت باعمر بشر بر زمین خاکی متقارن دا نست. ا ما تاریخ آغاز پژوهش ها ی منظم علمی و آ ماری درمورد بهره ور ی با زمان ما فاصله ا ی بعید ندارد .

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

نخستین تلاشهای توأ م با برداشت علمی نسبت به مفهوم بهره وری از قرن هیجدهم اغاز می گردد. ” ادام اسمیت “در سال 1776 در کتاب خود به نام ” پژو هشی در ما هیت

و ریشه های ثروت ملل 1″ موضوع ” تقسیم کار ” را به عنوان ” کلید افزایش کارا یی ” مطرح نمود.

واژه ” بهره وری ” برای نخستین بار به وسیله فرا نسو ا کنه ریاضیدان و اقتصاد دان طرفدار مکتب فیزیو کراسی (حکومت طبیعت ) به کار برده گردید . “کنه ” با طرح جدول اقتصادی ، اقتدار هر دولتی را منوط به افزایش بهره وری در بخش کشاورزی میداند .

گفته گردید که تاریخ آ غاز پژوهش های منظم علمی و آ ماری درمورد موضوع بهره وری با زمان ما فاصله بعید ندارد .اولین پژوهش اماری درزمینه بهره وری منتسب به ” رایت 2″ می باشد . یا فته های پژوهشی رایت که اساسا متوجه سنجش بهره وری مرتبط به کار یدی و کار با ماشین بود، در سال 1898 در گزارش سالانه وزارت کار ممالک متحده امریکا منتشر گردید .

در سال 1883 فرانسوی دیگری به نام ” لیتره “، بهره وری را دانش و فن تولید تعریف نمود .با شروع دوره نهضت مدیریت علمی در اوایل سالهای 1900،فردریک وینسلو تیلور وفرانک ولیلیان گیلبریت به مقصود افزایش کارایی کارگران، درمورد تقسیم کار ، بهبود روشها و تعیین زمان استاندارد ،مطالعاتی را انجام دادند. به عنوان نسبتی از زمان واقعی انجام کار به زمان استاندارد از پیش تعیین شده تعریف گردید . به گونه مثال اگر از کارگری در 8 ساعت کار انتظار تولید 100 واحد محصول را داشته باشیم اما در اقدام کارگر مزبور 96 واحد تولید کند گفته می گردد کارایی آ ن کارگر 96 در صد می باشد .نویسندگان غالبا کارایی را بیشتر در مورد وسایل مکانیکی ، مسایل مهندسی و نیروی کار مورد بهره گیری قرار داده اند مثلا اگر ماشینی 90 در صد از انرژی ورو دیش را به کار مفید تبدیل کند گفته می گردد ان ماشین

با 90 در صد راندمان یا با زدهی یا کارایی اقدام می کند بعدها کارایی را درمورد هر یک از عوامل تولید بهره گیری کردند . اما واژه ای که به تدریج جنبه عمومی تر و کلی تر پیدا نمود و در ادبیات مدیریت رایج گردید ، ” بهره وری ” بود . در سال 1950 سازمان همکاری اقتصادی اروپا به گونه رسمی بهره وری را چنین تعریف نمود ” بهره وری حاصل کسری ا ست که از تقسیم مقدار یا ارزش محصول بر مقدار یا ارزش یکی از عوامل تولید بدست میاید . بدین لحاظ میتوان از بهره وری سرمایه ، مواد اولیه و نیروی کار صحبت نمود .”

سازمان همکاری اقتصادی اروپا (( OEEC، در دهه شصت میلادی به شدت در گیر در توسعه و ترویج اندیشه بهره وری بود .در دهه شصت نیز بسیاری از کشور های آ سیائی و اروپایی ، مراکز و شورا های بهره وری ایجاد کردند

بهره وری در امریکا عملا از سال 1970 شکل گرفت و ا ولین کمیسیون بهره وری در این سال در این کشور تشکیل گردید .

در سال 1955 ” مرکز بهره وری ژاپن”(JPC) به عنوان هسته مرکزی حرکت بهره وری در بخش خصوصی در ژاپن با این شعار تاسیس گردید :”دیدگاه بنیادین بهره وری شا مل ا حترام به مردم ، به مقصود ترویج و پیشبرد رفاه سازمانی خواهد بود .”

هنگام آ غاز جنبش بهره وری در سال 1955 در ژاپن ، به مقصود تبلور ا ندیشه ها و اهداف – و به عنوان پایه ای برای پیشبرد آ ن – سه اصل برای آ ن ، به عنوان یک ضابطه و معیار رفتاری ، بنیان گذاری گردید . این سه اصل عبا رتند از :

1 – بهبود بهره وری در نهایت موجب افزایش امکان اشتغال می گردد در دوره انتقالی ، برای کنترل سطح بیکاری و تقلیل آ ن به پایین ترین حد ممکن ، کارگران مازاد به سایر بخشها انتقال داده خواهند گردید .

2- مدیریت و کارگران ، روشهای عملی بهبود بهره وری را مورد مطالعه قرار خواهد داد و در این زمینه به بحث و مذاکره خواهند پرداخت .

3- نتایج حاصل از بهبود بهره وری منتشر و توزیع خواهد گردید و همگان از آ ن منتفع خواهند گردید .

طی حدود 40 سالی که از اغاز نهضت بهره ری در ژاپن می گذرد ، سه اصل مذکور همواره به عنوان یک دستور العمل مورد بهره گیری قرار گرفته می باشد و کوشش ژا پن بر آ ن می باشد که سه اصل مزبور را در زمان حاضر و آ ینده در سر لو حه کار خود قرار دهد .

مکاتب تیلو ریزم و استخا نویزم که در دو قطب کاملا متضاد اقتصادی – یکی در محیطی سرمایه گرا و دیگری در جوی جامعه گرا – کوششهای همسانی را در راه ” عقلائی کردن تولید ” اغاز کردند و نگرشهای مشابهی را ارائه دادند ، از بهره وری که این دو مکتب در نهایت به دنبال یک هدف بودند و آ ن افزودن بر ” پدیده ای “بود که ما آ ن را ” بهره وری ” می نامیم .

تیلوریزم و استخانویزم هر دو بر مواردی مشابه در جریان تولید تأ ثیر می گذارند :

طرز قرار گرفتن تجهیزات و چگونگی کار با آ نها ،

جلو گیری از معطل ماندن عامل کار و اتلاف وقت کارگر ،

بهبود کمی و کیفی ادواتن و ابزار فنی ،

بهره گیری صحیح از مواد و کاهش ضایعات ،

مسلط ساختن عقل و منطق بر کلیه عوامل مؤثر در جریان تبدیل مواد به محصول ، و درست پژوهش همین موارد می باشد که موجب می گردد از مقدار معینی ” د ا ده” محصول (ستاده )بیشتری عاید گردد ، یا با کاهش “داده ” میزان محصول (ستاده ) ثابت بماند . این برداشت در تعبیر مکاتب یاد شده ” عقلائی 1″ کردن تولید بود و به تعبیر امروزی ” افزایش بهره وری “.

استقرار سازمانهای مستقل مسئول مطالعات مرتبط با بهره وری از پایان جنگ بین المللی دوم ، نخست در اروپا و سپس در آ سیا ، آ غاز گردید . در اروپا این جنبش با تأ سیس ” آ ژا نس بهره وری اروپایی 2 ” شروع گردید ودر آ سیا با تأ سیس ” سازمان بهره وری آ سیائی 3″ ژاپن در سال 1955 مرکز بهره وری خود را به وجود آ ورد و در هند شورای ملی بهره وری در سال 1958 بر پا گردید .متعاقبا بسیاری دیگراز کشور های آ سیایی نیز به همین ترتیب مراکز بهره وری خودرا طی پانزده سال بر پا کردند .

در کنگره بهره وری آ سیایی که در سال 1970 در توکیو انعقاد پیدا نمود ، ” سابووواوکیتا ” سرپرست مرکز پژوهشهای اقتصادی ژاپن ضمن ایراد خطابه افتتا حیه اظهار داشت :

“… آ شکار می باشد که بدون افزایش بهره وری ،هیچ جامعه و هیچ اقتصادی نمی تواند انتظار اعتلای سطح زندگی را داشته باشد …”

مفهوم بهره وری

(بهره وري هم يك مفهوم می باشد و هم معيار ارزيابي عملكرد نظامها با نسبتي از مطلوبيت هاي حاصله يا ستانده در برابر آن چیز که كه براي به دست آوردن آن مصرف مي گردد يا داده ها . اين مفهوم در قرن حاضر براي ارزيابي عوامل توليد ( كار- سرمايه – مواد و انرژي ) در اقتصاد به كار گرفته شده می باشد و در دهه هاي اخير حركت براي ارتقاء آن يا جنبش بهره وري در كشور هاي مختلف مطرح و فعاليت هاي گسترده اي به وسيله سازمان هاي بهره وري ملي و منطقه اي انجام شده می باشد . )

( يكي از موارد كاربرد بهره وري مقايسه چند نظام توليدي در يك زمان واحد يا مقايسه يك نظام در طول زمان می باشد كه در واقع عملكرد آن نظام را مورد ارزيابي قرار مي دهد و از اين ديد ابزار تطبيقي بسيار مهمي می باشد كه به مديران ، مهندسين صنايع، اقتصاد دانان ،برنامه ريزان و سياست گزاران كمك مي كند تا هر نوع عملكردي را در سطوح مختلف ( فردي ، سازماني ،بخشهاي ملي و بين المللي)مورد ارزيابي قرار

داده و تشخيص دهند كه تا چه حد از منابع موجود به درستي بهره گیری شده و چگونه مي توان بهره وري را بالا برد)

حال به مقايسه بهره وري و ثمر بخشي(Effectiveness) مي پردازيم :

كارايي: عبارت می باشد از نسبت توليد كالاها يا خدمات نهايي به منابع به كار رفته در آن .در اينجا كارايي تنها به افزايش كمي توليد و عملكرد توجه دارد .با اين حال اين مفهوم بهره وري و شيوه اندازه گيري و ميزان دستيابي به هدف مطلوب يا مورد نظر را اندازه نمي گيرد .

ثمر بخشي :بر خلاف كارايي روشي می باشد كه چگونگي تحقق اهداف را مي سنجد. اين مقياس اثرات برنامه را بر جامعه كم كرده و مشخص مي كند كه آيا برنامه از نهاده هايا منابع براي نايل شدن و اهداف بهره گیری بهينه كرده يا خير.              

بنابراين چگونگي تحقق مجموعه اي از اهداف مبين ثمر بخشي می باشد:در حاليكه چگونگي به كار گيري منابع جهت تحقق اين اهداف را كارايي مي ناميم .

بهره وري تركيبي از كارايي و ثمر بخشي می باشد زيرا ثمر بخشي با عملكرد مرتبط می باشد در صورتيكه كارايي با بهره گیری مفيد از منابع ارتباط دارد .

بهره وري = اثر بخشي +كارايي

ستاده – چه كالا و چه خدمت- عبارتست از محصول نهايي يك فرايند . نهاده ها منابعي هستند كه در توليد كالا يا ارائه خدمت به كار مي طریقه . منابع اصلي نهاده عبارتند از :نيروي كار(منابع انساني) و سرمايه (ماشين آلات و تجهيزات)

بهره وري معادل توليد نيست ،توليد يعني كل ستاده به دست آمده . در حالي كه بهره وري يعني كل ستاده توليد شده به ازاي هر واحد نهاده به كار رفته .

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

بهره وري تنها به معناي کوشش براي افزايش كارايي نيست . دلايل اين مطلب عبارتند از : ممكن می باشد موجب گردد تا مديران كارگرانشان را به انجام كار شديد تر وادارند يا اينكه برخي از آنان را به بهانه افزايش بهره وري از كار بر كنار كنند .

افزايش بهره وري ممكن می باشد به قيمت كاهش كيفيت تمام گردد .

افزايش به دست آمده در بهره وري ممكن می باشد با نيازهاي مشتري اعم از داخلي و خارجي متناسب نباشد .

كاربردي ترين تعريف بهره وري از نظر سازمان ملي بهره وري ايران :

به حداكثر رساندن بهره گیری از منابع ،نيروي انساني،تسهيلات و …به طريقه علمي ،كاهش هزينه هاي توليد ، گسترش بازار ،افزايش اشتغال و كوشش براي افزايش دستمزدهاي واقعي و بهبود استانداردهاي زندگي ، آنگونه كه به نفع كاركنان ، مديريت و جامعه باشد.

علي عسگري بهره وري را چنين تعريف مي كند ” بهره وري بيانگرنوعي ارتباط ميان محصولات توليد شده و عوامل به كار رفته در توليد آ ن محصول مي باشد ، به عبارت ديگر بهره وري ارتباط بين داده ها و ستاده ها را مشخص مي سازد . اين تعريف نوع ارتباط را مشخص نمي نمايد . همين منبع سعي نموده به كمك نمودار، مسئله بهره وري را تشريح نمايد .

نمودار مقدار توليد روي محور عمودي و مقدار عامل كا ر روي محور افقي درج شده می باشد . منحنيA وضعيت تابع توليد را قبل از تغيير بهره وري و منحنيB وضعيت تابع توليد را بعد از افزايش بهره وري نشان مي دهد . ملاحظه مي گردد كه براي مقدار توليدOq1 با تابع توليدA به اندازهOl1 و يا تابع توليدB به اندازه Ol2نيروي كار لازم می باشد . در نتيجه مقدار L1L2صرفه جويي در نيروي كار صورت مي گيرد[1] . بديهي می باشد با مقدار نيروي كارOl1 با تابعA به اندازهOq1 و با تابع توليدB به اندازهOq2 توليد صورت مي گيرد . افزايش توليد به ميزان q1q2بر اثر افزايش بهره وري مي باشد .

در هر نقطه از منحني توليد كل ، شيب منحني برابر بهره وري يا توليد نهايي می باشد . نمودار فوق افزايش

دیدگاهتان را بنویسید