دانلود فرمت ورد: دانلود پروژه رشته محیط زیست درمورد يك قرن همراه با بلاياي طبيعي – قسمت پنجم

اندازه گيري حركت ها

به نظر مي رسد كه بعضي زمين لرزه ها، قبل از وقوع،هيچ علامت و نشاني بروز نمي دهند.ممكن می باشد علائمي وجود داشته باشد، اما اندازه گيري و تشخيص آن ها امكان پذير نيست. احتمالاً دانشمندان نمي دانند چه چيزي را بايد اندازه گيري كنند. آنان مي دانند كه بايد تا حدامكان درمورد رفتارهاي زمين اطلاعاتي به دست آورند و لازم می باشد هر حركت و تغييري را اندازه بگيرند. اين تنها راه براي انجام پيش بيني هاي مفيد در مورد وقوع زمين لرزه می باشد.

دستگاه هاي اندازه گيري

زمين لرزه هنگامي رخ مي دهد كه تنش بين سنگ ها بسيار بالا مي رود و سنگ ها به گونه ناگهاني به حركت درمي آيند تا اين تنش رها و آزاد شو. تنش موجود در سنگ ها را با دستگاهي به نام تنش سنگ اندازه مي گيرند. مشكل لصلي هنوز هم اطلاع از نقطه حدي افزايش تنش می باشد.

بعضي وقت ها فشار مؤثر بر سنگ ها آن ها را بالا مي دهد و يا برآمده مي كند. اين پديده را هنگامي مي توان نظاره كرد كه شيب هي زمين تغيير مي كنند. اين تغييرات بسيار جزئي هستند، اما بوسيله دستگاههاي حساس مي توان قبل از آن كه به چشم مردم ديده شوند، آن ها را اندازه گيري كرد. از دستگاهي به نام شيب سنج براي نشان دادن نحوه تغيير شيب هاي زمين بهره گیری مي كنند. شيب سنجي كه ده متر طول داشته باشد مي توان تغيير زاويه را تا حد يك ده ميليونيم درجه اندازه بگيرد.

يك تغيير كوچك مي تواند نقطه آغاز حوادث بزرگ باشد.

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

از مغناطيس سنج براي اندازه گيري ميزان حركات زمين بهره گیری مي گردد و اين كار با اندازه گيري منظم ميدان مغناطيسي زمين انجام مي گيرد. اندازه گيري انجام شده در دو ظرف خط گسل با اندازه گيري هاي نقاط دور از جابجايي ها مقايسه مي گردد و هر تفاوتي در اين مقادير، نشان دهنده حركت زمين می باشد. نظاره عدم وجود حركت در هر نقطه از اهميت فراواني برخوردار می باشد، زيرا اين امرنشان مي دهد كه تنش هاي عظيمي در زيرزمين انباشته شده اند.

گرانش، ليزرها و جانوران

هر چيزي كه در سطح زمين می باشد،به وسيله جاذبه يا گرانش آن به سمت پايين كشيدهمي گردد. اين نيرو را مي توان با دستگاه هاي گرانش سنج اندازه گيري كرد. اگر خشكي برآمده گردد و يا فرو رود، نيروي گرانش تغيير مي كند.

تغييرات چگالي سنگ ها نيز حوادثي را به دنبال مي آورد. اين حالت زماني رخ مي دهد كه ماگما از گوشته بالا مي آيد يا سنگ به شكلي دچار تغيير مي گردد. اين تغييرات مي توانند نشان دهنده آن باشند كه حركات در پوسته زمين آغاز شده اند و ممكن می باشد زمين لرزه اي را به دنبال آورند.

با بهره گیری از ليزر مي توان حركت هاي زمين را به دقت اندازه گيري كرد. ليزرها باريكه هايي از نور هستند كه با سرعت 790/299 كيلومتر در ثانيه حركت مي كنند. پرتو ليزر را مي توان به سمت هدفي در آن سوي خط گسل نشان گرفت و انعكاس آن را دريافت كرد. به اين ترتيب زمان رفت و برگشت پرتو قابل اندازه گيري می باشد. اگر زمين حركت كند،اين زمان هم تغيير مي كند و ميزان جابجايي قابل اندازه گيري می باشد. در اطراف خطوط گسل دركاليفرنيا پرتوهاي ليزري را بكار گرفته اند ت هر گونه حركت زمين را ثبت كنند.

در چين و ژاپن،واكنش جانوران نسبت به وقوع زمين لرزه مورد مطالعه قرار مي گيرد. جانوران كوچكي زیرا مورچه ها درون زمين زندگي مي كنند و بايد بتوانند لرزش هاي بسيار خفيف را حس كنند. آن ها احتمالاً تغييرات بوي گازهايي را كه ازراه شكاف سنگ ها بالا مي آيند تشخيص مي دهند. جانوران بزرگ تر نظيرمرغ و خروس ها،خوك ها و پانداها نيز اين تغييرات را حس مي كنند يا بو مي كشند. اگر اين تغييرات آرامش آن ها را برهم بريزد، رفتارهايي غيعادي از خود بروز مي دهند.البته تمام دانشمندان در مورد مفيد بودن مطالعه رفتارهاي حيوانات در پيش بيني زمين لرزه، هم عقيده نيستند.

تمام اين وسايل و امكانات به دانشمندان كمك مي كنند تا نحوه حركت و تغيير زمين را زير نظر بگيرند و درك كنند. آنان اميدوارند كه بتوان از اين اطلاعات براي پيش بيني بهتر و دقيق تر زمين لرزه بهره گیری كرد.

مناطق كم خطر

كمربندهاي زمين لرزه، به شكل دايره هاي بزرگ، زمين را فرا گرفته اند. در نقاط دور از اين كمربندها معمولاً از زمين لرزه خبري نيست. در اين مناطق ممكن می باشد فقط لرزش هاي خفيفي رخ دهد كه يا فاقد خسارات و يا كم خسارت می باشد. اما وقتي به ندرت پيش مي آيد كه زمين لرزه نسبتاً شديدي رخ دهد، مردم آمادگي روبرو شدن با آن را ندارند و خانه هايشان نيز براي ايستادگي در برابر چنين پديده اي طراحي و ساخته نشده می باشد.

اولين كشته ها

در استراليا، اولين مورد كشته شدن مردم بر اثر زمين لرزه در دسامبر 1989 گزارش شده می باشد. نيوكاسل يك شهر صنعتي و معدني در ساحل شرقي استراليا می باشد و حدود 150 كيلومتر با شمال سيدني فاصله دارد. در گذشته اين شهر هيچ موردي از وقوع زمين لرزه گزارش نشده بود. بيشتر نقاط استراليا از سنگ هاي پايدار و سخت ساخته شده می باشد كه به ندرت حركت مي كنند.

اولين امواج ضربه اي در ساعت ده و بيست و هشت دقيقه صبح از راه رسيدند و شدت آن ها برابر 5/5ريشتر ثبت گردید.كانون خارجي زمين لرزه فقط چند كيلومتر با غرب شهر فاصله داشت. لرزش حدود 30 ثانيه ادامه يافت و تعدادي از ساختمان هاي مركزي شهر تخريب شدند و بقيه صدمه ديدند.دوازده نفر از مردم شهر زير آوار ماندندو جان خود را از دست دادند.خانه ها و مغازه هاي واقع در حومه شهر نيز صدمه ديدند. مردم سيدني نيز امواج ضربه اي را حس كردند. خطوط برق و تلفن قطع شدند و به همين دليل كار امداد رساني به دشواري انجام گرفت. مراكز اورژانس و آتش نشانينيز تخريب شده بودند.

عامل اصلي و دقيق اين زمين لرزه ممكن می باشد هیچگاه شناخته نشود. خطوط گسل قديمي در ناحيه امتداد دارند و ممكن می باشد سنگ هاي اطرلف آن ها حركت كرده باشند. براساس يك نظريه، اين احتمال وجوددارد كه معادن قديمي زغال سنگ موجب سستي سنگ ها شده باشند.

گسل هاي دشت راين

همه زمين شناسان دشت راين در آلمان را به عنوان منطقه اي مي شناسند كه از طريق گسلش شكل گرفته می باشد. بلوك هاي بزرگ زمين مرتفع به بالا رانده شده اند و زمين هاي مرتفع را پديد آورده اند. اين نوع زمين هاي مرتفع را هورست مي نامند. سرزمسن هاي مرتفع ايفل در غرب بن، يك بلوك هورست می باشد. بلوك هاي خشكي همچنين ممكن می باشد به پايين بلغزند و دره هاي نشستي را پديد آورند كه گرابن ناميده مي شوند. اين مورد حدود 30 ميليون سال قبل در آلمان و همزمان با چين خوردگي كوه هاي آلپ به وقوع پيوست. سنگ ها مي توانند در امتداد هر يك از خطوط گسل قديمي حركت كنند، هر چند كه هيچ يك از آن ها خيلي فعال نيستند.

در سال 1992، زمين لرزه اي با شدت 3/6 در مقياس ريشتر، شهرها و دهكده هاي هر دو سمت دشت راين در شمال آلمان، هلند و بلژيك را لرزاند. كانون خارجي زمين لرزه در «روارموند» درست در شمال نواحي مرتفع ايفل در نزديكي ماستريخت قرار داشت. حدود 200 خانه در طول لرزه 15 ثانيه اي ويران شدند.بعضي از مردم تصور كردند كه بمبي در كلن كه 80 كيلومتر از محل فاصله داشت، منفجر شده می باشد. در يكي از شهرها مردم وحشت زده به بيرون هجوم آوردند تا ببينند چه اتفاقي افتاده می باشد و تعدادي از آنان زخمي شدند. آجرها و شيشه ها بر سر مردم فرو ريختند. يك نفر نيز در اثر وارد آمدن شوك ناگهاني و حمله قلبي درگذشت. در اين ناحيه تاريخچه اي از وقوع زمين لرزه هاي گوناگون هست، اما اين زمين لرزه ها معمولاً خفيف هستند و در فواصل زماني طولاني رخ مي دهند. به هر حال مردم اين ناحيه احتمال وقوع زمين لرزه را در ذهن دارند، اما خطر را آنقدر جدي نمي دانند كه خانه هايشان را محكم تر بسازند و براي مقابله با زمين لرزه بعدي طرح ريزي كنند. به همين دليل می باشد كه يك زمين لرزه ناگهاني و كوچك مي تواند به همان اندازه وقوع زمين لرزه اي بزرگ تر در يك منطقه زلزله خيز، خسارت و ويراني بر جاي بگذارد.

تأثیر بشر در ايجاد زمين لرزه

به دشواري مي توان نيروي لازم براي ايجاد زمين لرزه را برآورد كرد. در گذشته چنين تصور مي گردید كه گرانش يا جاذبه ماه مي تواند بر سنگ ها نيرو وارد آورد. نظريه ديگر آن بود كه افزايش وزن آب هنگام مد، مي تواند زمين لرزه را به وجودآورد. اكنون در زمينه تأثیر فعاليت هاي بشر در ايجاد زمين لرزه سؤالات زيادي مطرح می باشد.

معدنكاري و انفجار

مردم به روش هاي گوناگون چهره زمين را تغيير مي دهند.با استخراج كاني ها از معادن روباز و زير زميني، مقدار عظيمي از سنگ هاي كنده و جابجا مي گردد.

اين كار مي تواند موجب فرونشستن زمين گردد، اما به دشواري مي توان ثابت كرد كه درپديد آمدن زمين لرزه نيز تأثیر دارد. شايد معدنكاري در ايجاد زمين لرزه سال 1989 در نيوكاسل استراليا مؤثر بوده می باشد، اما نمي توان اين مسأله را اثبات كرد.

انفجارهاي هسته اي زمين را به شدت تكان مي دهند،اما امروزه آزمايش بمب هاي اتمي خيلي كم شده می باشد. اكثر كشورها توافق كرده اند كه اين نوع آزمايش ها را ادامه ندهند.

مقادير عظيمي آب، نفت و گاز از لايه هاي سنگي زمين بيرون آورده مي گردد. اگر سنگ ها سبك تر شوند زمين مي تواند حركت كند، اما هيچ مدركي براي اثبات تأثير اين مورد وقوع زمين لرزه،وجود ندارد.

شواهدي موجود می باشد كه راندن آب به درون زمين مي تواند مشكلاتي به وجودآورد. اين مسأله در آمريكا و در ناحيه اي كه آب هاي آلوده را به اعماق زمين پمپ مي كردند، كشف گردید. با ادامه يافتن پمپاژ آب به درون زمين، بر تعداد زمين لرزه ها افزوده گردید، و هنگامي كه اين كار را متوقف كردند، اين تعداد كاهش يافت . ارتباط واضحي بين اين دو پديده نظاره مي گردید.

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

سدسازي

با ساختن سد و مخزن آن، ميليون ها ليتر آب در پشت سد جمع مي گردد و وزن آن بر سنگ ها فشار زيادي وارد مي آورد. همين وزن اضافي مي تواند براي فعال كردن زمين كافي باشد و موجب زمين لرزه گردد. به نظر مي رسد كه در سال 1963 پس از تكميل سد هور در امتداد رودخانه كلورادو، نظير همين واقعه رخ داده باشد. خود سد، ديواره اي سيماني به ارتفاع 221 متر می باشد. درياچه ميد كه در پشت سد ايجاد شده، 185 كيلومتر امتداد مي يابد و در بعضي نقاط، عرض آن به 16 كيلومتر مي رسد. به اين ترتيب، مقدار آب آب ذخيره شده در پشت سد، بسيار عظيم می باشد.

وزن آب فقط يكي از مشكلات می باشد. مقداري از آب نيز به درون سنگ ها نفوذ مي كند. آب از محل ترك ها در سنگ هاي مناطق واقع در كمربندهاي زمين لرزه، عادي و معمول می باشد. آب لايه هاي سنگ را روانكاري و حركت آن ها را ساده تر مي كند. اگر نفوذ آب رخ ندهد، ممكن می باشد سنگ ها براي مدت طولاني تري ساكن بمانند و يا اصلاً حركت نكنند.

ساخت يك سد جديد در «تمري»هندوستان در دشت «باهاگرياتمي» نگراني هايي را دامن زده می باشد. اين سد به گونه اي طراحي شده می باشد كه سه كيلومتر مكعب آب را در مخزن پشت خود نگهداري كند. در سال 1991، زمين لرزه شديدي ناحيه نزديك به محل احداث سد را لرزاند. بسياري از مردم ترس آن را دارند كه سد ومخزنش احتمال وقوع زمين لرزه را افزايش دهند و خود سد نيز نتواند درمقابل لرزش هاي شديد و اصلي مقاومت كند.

زمين شناسان در مورد روشي فكر و مطالعه كرده اند كه آب در مناطق زلزله خيز مفيد واقع گردد. زمين لرزه ها وقتي به وجودمي آيند كه صفحات زمين به حركت درمي آيند و هيچ نقطه يا مانعي براي توقف اين حركت وجود ندارد. بنابراين شايد بهتر باشد در مناطقي كه صفحات به هم قفل شدهاند، كمك گردد تا آن ها بتوانند به حركت آرام خود ادامه دهند. براي اين مقصود مي توان آب را از طريق چاه هاي عميق ايجاد شده در امتداد خط گسل به درون زمين فرستاد تا سنگ ها روانكاري شوندو حركت آن ها تسهيل گردد. درحقيقت، در بيش تر موارد، حركات ناگهاني و شديد می باشد كه مشكل ساز مي گردد.

زمين لرزه و آينده

زمين لرزه يكي از نشانه هاي نيروهاي طبيعي عظيمي می باشد كه زمين را شكل مي دهند و بر زندگي مردم ساكن بررويزمين اثر مي گذارد. مردم بايد بدانند كه چگونه با اين نيروها زندگي كنند تا نابود نشوند؛ نيروهايي كه به قدري بزرگ هستند كه بشر توان و قدرت كنترل آن ها را ندارد.

حقايق علمي و تخيلات علمي

صفحات زمين حدود 300 ميليون سال می باشد كه در اين كره جابجا مي شوند. نيرويي كه آن ها را به حركت درمي آورد، درون زمين قرار دارد و تا زماني كه اين سياره سرد و مرده گردد، باقي خواهد بود. صفحات موجود بر روي نقشه كنوني، ده ميليون سال بعد هم تقريباً چنين وضعي خواهند داشت. بعضي از آن ها در لبه اي كه به زير صفحه اي ديگر ميلغزند و به درون ناحيه فرورانش مي طریقه، مقداري كوچك تر خواهند گردید. همچنين درمحل هايي كه گدازه بالا مي آيد و سرد مي گردد، سنگ ها شكل خواهند گرفت و نواحي جديدي پديد خواهند آمد.

مناطق زلزله خيز همچنان زلزله خيز باقي خواهند ماند. مردم ساكن در اين مناطق، هيچ انتخابي ندارند غیر از آن كه ياد بگيرند چگونه با اينپديده كنار آيند و زيان هاي آن را به حداقل برسانند. دانشمندان ممكن می باشد بتوانند در مناطقي كه صفحات درگير شده اند، با اقداماتي به حركات صفحات كمك كنند و مانع انباشته شدن تنش شوند.

در حال حاضر، اين گونه ايده ها و نظريه ها در حد داستان هاي تخيلي هستند. هزينه چنين اقداماتي سرسام آور می باشد. علاوه بر آن، اين ريسك هست كه زيان هاي اقدامات مزبور، بيش از فوايد آن ها باشد.

بعضي اقدامات نيازمند كسب دانش بيشتر درمورد زمين لرزه می باشد. راه هاي بهتري براي اندازه گيري و ثبت رفتار سنگ ها ابداع خواهد گردید. ممكن می باشد در سنگ هاي مناطقي كه اكنون غيرقابل دسترس هستند، وسايل و تجهيزاتي قرار داده گردد.

ماهواره ها از مدت ها قبل به اندازه گيري و نمايش دادن تغييرات زمين مشغولند. اين وسايل براي كسب اطلاعات در مناطق صعب العبور- نظير كوهستان ها- مورد بهره گیری قرار خواهندگرفت. زيردريايي هاي تحقيقاتي،وسايل و تجهيزات لازم را به اعماق درياها و بستر اقيانوس ها خواهند برد تا وقايع و تغييرات آن جا نيز ثبت و گزارش گردد. دانشمندان از چيزي قبل در نزديكي ژاپن دستگاه هايي را در بستر دريا مستقر كرده اند تا در مورد زمين لرزه اطلاعاتي به دست آورند.

زندگي با زمين لرزه

برای دانلود فایل ورد متن کامل اینجا کلیک کنید

خطر فاجعه آفريني زمين لرزه ها هر سال با افزايش جمعيت زمين، افزايش مي يابد. با ادامه طریقه كنوني،در پنجاه سال آينده، جمعيت زمين دو برابر خواهد گردید و افراد بيش تري در شهرهاي بزرگ سكونت خواهند كرد. در سال 2000، جمعيت شهر ميكزيكوسيتي به 25 ميليون خواهد رسيد. اين شهر بارها زمين لرزه هاي شديد را تجربه كرده می باشد و انتظار مي رود كه زمين لرزه ها در آينده نيز تكرارشوند، در شهر كايرو و ساير شهرهاي واقع بر كمربندهاي زمين لرزه نيز همين افزايش جمعيت وجود خواهد داشت. در مناطق حومه شهرها و روستاها نيز مردم بيش تري ساكن خواهند گردید،در حالي كه خانه هايشان براي مقاومت در بابر زمين لرزه ساخته نشده می باشد. ناگوارتر از همه آن می باشد كه بيشترين ميزان افزايش جمعيت مربوط به كشورهاي فقير خواهد بود كه برايشان حمايت از مردم پیش روی بلاياي طبيعي دشوارتر می باشد.

دیدگاهتان را بنویسید